حسن مرسلوند
72
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي )
حائرى مازندرانى ، محمد صالح [ علامه ، آيتالله ] علامه محمد صالح حائرى مازندرانى فرزند آيتالله ميرزا فضل الله حائرى ، در 28 رجب 1298 قمرى در كربلا متولد شد . پدرش هنگام تولد او ، تاريخ تولدش را به عربى چنين سروده : « بالخلف الصالح قولوا مرحبا . » آبا و اجدادش همه از روحانيون سرشناس بودند ، پدرش فرزند ملا محمد حسن علامه ، فرزند ملا على محمد ، فرزند ملا علاء الدّين ، فرزند ابو الحسن ، فرزند ملا معين الدّين قاسمى كه از شاگردان مجلسى و از مجتهدين طراز اول عصر خود بوده است . پدرش آيتالله ميرزا فضل الله ، پسر ارشد خود آقا شيخ على را كه با علامه 12 سال اختلاف سن داشت ، وادار مىكرد به حوزهء درس حاج ميرزا حسين بن حاج ميرزا خليل كه فقيهى متبحر و معمر و مستقيما شاگرد صاحب جواهر بود حاضر شود ، تا به يك واسطه از صاحب جواهر درك فيض كرده باشد ؛ چون در آن عصر از صاحب جواهر تنها شاگردى كه بهجا مانده و پيرمردى كهنسال شده بود حاج ميرزا حسين بن حاج ميرزا خليل بود . شيخ على چون استعداد برادر كوچكترش را در فراگيرى فقه و اصول نيك دريافته بود ، با تدريس منظم فقه و اصول ، او را آماده مىكرد كه قبل از درگذشت حاج ميرزا حسين ، او نيز بتواند در سلك شاگردان وى دربيايد . علامه پس از آمادگى كامل نزد برادرش و ديگر اساتيد ، به حوزهء درس حاج ميرزا حسين شتافت و در نتيجه در فقه به يك واسطه كلمات و نظرات خاصهء صاحب جواهر را از شاگرد متبحر او دريافته بود . مشهور است كه وى در 16 سالگى به اجتهاد رسيد ، ولى به تأييد برادرش شيخ اكبر وى در 12 سالگى مجتهد مسلم بوده است . علامه حائرى سپس در نجف به ادامه تحصيل پرداخت . استاد او در فلسفه حاج ملا اسماعيل بروجردى حائرى و در فقه و اصول آخوند ملا محمد كاظم خراسانى و حاج ميرزا